ผู้ที่ทำงานกับระบบลำเลียงวัตถุดิบด้วยลม (Pneumatic Conveying System) จำนวนไม่น้อยมักสับสนระหว่าง Rotary Valve กับ Airlock Valve เพราะหน้าตาอุปกรณ์แทบจะเหมือนกันทุกประการ แต่ในทางวิศวกรรม ทั้งสองคำมีจุดเน้นที่ต่างกัน
Rotary Valve กับ Airlock ต่างกันอย่างไร
Rotary Valve คือ “ประเภทอุปกรณ์” ที่ใช้ใบพัดหมุนเพื่อจ่ายหรือลำเลียงวัตถุดิบ ขณะที่ Airlock คือ “หน้าที่” ของอุปกรณ์ในการกักเก็บและป้องกันไม่ให้ความดันลมรั่วไหล กล่าวคือ Rotary Valve ทุกตัวสามารถหมุนเพื่อจ่ายวัตถุดิบได้ แต่ Rotary Valve ไม่ใช่ทุกตัวที่จะทำหน้าที่เป็น Airlock และป้องกันการรั่วไหลของอากาศได้ในระดับเดียวกัน

Rotary Valve คืออะไร
Rotary Valve คืออุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมการปล่อยหรือจ่ายวัตถุดิบประเภทผงหรือเม็ดขนาดเล็ก เช่น แป้ง เม็ดพลาสติก หรือน้ำตาล จากถังพัก (Hopper/Silo) ลงสู่กระบวนการถัดไป
ภายในตัววาล์วจะมีใบพัดที่หมุนเป็นรอบเพื่อรับวัตถุดิบจากด้านบน แล้วนำไปปล่อยออกทางด้านล่างอย่างต่อเนื่องในปริมาณที่สม่ำเสมอ จึงช่วยควบคุมอัตราการจ่ายวัตถุดิบให้เหมาะกับกระบวนการผลิต
ดังนั้น จุดประสงค์หลักของ Rotary Valve จึงอยู่ที่การตวงและจ่ายวัตถุดิบ หรือ Volumetric Feeding เป็นสำคัญ
Airlock (Rotary Airlock Valve) คืออะไร ทำหน้าที่อะไร
Rotary Airlock Valve คือ Rotary Valve ที่ได้รับการออกแบบมาเป็นพิเศษ เพื่อทำหน้าที่เป็น "ประตูกันลม" คือควบคุมการไหลของวัตถุดิบไปพร้อมกับควบคุมความดันอากาศที่ไหลเวียนระหว่างการลำเลียง โดยส่วนมากจะใช้ร่วมกับระบบลำเลียงด้วยลม (Pneumatic Conveyor) ที่มีความดันหรือสุญญากาศในระบบ ท่อลำเลียงด้านล่างมักมีความดันอากาศสูงหรือเป็นระบบสุญญากาศ หากไม่มีระบบกันลมระหว่างจุดปล่อยวัตถุดิบกับท่อโดยตรง อากาศอาจไหลย้อนกลับขึ้นไปที่ถังพัก ทำให้วัตถุดิบไม่ตกร่วงลงมา หรือทำให้ระบบเสียความดันได้ Airlock จึงทำหน้าที่กั้นอากาศ (Air Seal) ไม่ให้ไหลย้อนเข้าสู่ระบบ รักษาระดับแรงดันภายในระบบลำเลียงระหว่างจุดปล่อยวัตถุดิบกับท่อลำเลียง และยังช่วยลดการสูญเสียของวัตถุดิบไปพร้อมกัน
หลักการทำงานคือออกแบบให้ช่องว่าง (Clearance) ระหว่างปลายใบพัดกับตัวเรือนแคบมากในระดับมิลลิเมตรหรือไมครอน เพื่อลดโอกาสให้ลมรั่วผ่าน ทำให้ส่งวัตถุดิบผ่านวาล์วได้อย่างต่อเนื่องโดยลดปริมาณการไหลของอากาศระหว่างจุดปล่อยวัตถุดิบและท่อลำเลียง จุดประสงค์หลักจึงเน้นที่การกั้นความดันลมไม่ให้พุ่งย้อนขึ้นข้างบน พร้อมๆ กับยอมให้วัตถุดิบตกผ่านลงไปได้
เปรียบเทียบให้เห็นภาพชัดเจน
หน้าที่หลัก: Rotary Valve ทั่วไปเน้นควบคุมปริมาณการไหล/จ่ายวัตถุดิบ ส่วน Rotary Airlock Valve เน้นกันลมรั่วไปพร้อมกับจ่ายวัตถุดิบ
ตำแหน่งที่ใช้: Rotary Valve ทั่วไปเหมาะกับจุดที่ไม่ต่างระดับความดัน เช่น ปล่อยลงสายพาน ส่วน Airlock Valve ใช้ในจุดที่มีความดันต่างกัน เช่น ปล่อยลงท่อลม
ความละเอียดการผลิต: Rotary Valve ทั่วไปมีระยะ Clearance ปานกลาง ส่วน Airlock Valve ต้องมีระยะ Clearance แคบเป็นพิเศษ (Precision Machining)
กล่าวโดยสรุป หากต้องการเพียงตวงวัตถุดิบลงถังธรรมดา สามารถเลือก Rotary Valve ทั่วไปได้ แต่หากต้องติดตั้งร่วมกับระบบลำเลียงด้วยลมที่มีความดันต่างกันอย่างชัดเจน จำเป็นต้องระบุเลือกเป็น Rotary Airlock Valve เพื่อป้องกันปัญหาลมดันย้อน

เลือก Rotary Airlock Valve อย่างไรให้เหมาะสม
การเลือก Rotary Airlock Valve ที่เหมาะสมควรพิจารณาปัจจัยสำคัญดังนี้
ชนิดของวัตถุดิบ เช่น ผงละเอียด เม็ดวัสดุ วัสดุที่เหนียวหรือจับตัวกันง่าย วัสดุที่มีฤทธิ์กัดกร่อน หรือวัตถุดิบที่ต้องการความสะอาดสูงอย่างอาหารหรือยา ลักษณะวัตถุดิบมีผลต่อการเลือกวัสดุของตัว Valve, Rotor, Seal และรูปแบบของ Rotor
ปริมาณการจ่ายวัตถุดิบ (Capacity) ที่ต้องการ เช่น kg/h หรือ m³/h เพื่อเลือกขนาดและความเร็วรอบให้เหมาะสม เพราะหากเลือกขนาดเล็กเกินไปอาจจ่ายวัตถุดิบไม่ทันความต้องการ หากใหญ่เกินไปอาจควบคุมการจ่ายได้ไม่เหมาะสม
ความแตกต่างของแรงดัน (Pressure Difference) ระหว่างด้านทางเข้าและทางออกของวาล์ว ซึ่งมีผลโดยตรงต่อ Air Leakage และประสิทธิภาพของ Airlock
อุณหภูมิของวัตถุดิบ หากใช้งานกับวัตถุดิบที่มีอุณหภูมิสูง ต้องเลือกวัสดุของ Rotor, Housing และ Seal ให้ทนต่ออุณหภูมิของระบบได้
วัสดุและรูปแบบของ Rotor ซึ่งมีหลายแบบให้เลือกตามลักษณะการใช้งาน เช่น Standard Rotor, Open Rotor, Pocket Rotor, Rotor สำหรับลดการค้างของวัตถุดิบ หรือ Rotor สำหรับงานที่ต้องการความสามารถในการทำ Airlock สูง
วัสดุของตัว Valve ที่ควรเลือกให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมและวัตถุดิบ เช่น Carbon Steel, Stainless Steel SUS304, SUS316L, Titanium หรือวัสดุอื่นที่เหมาะกับระบบของโรงงาน
ประเภทของ Seal ซึ่งมีผลต่อการรั่วไหลของอากาศและอายุการใช้งาน จึงควรเลือกให้เหมาะกับความดัน อุณหภูมิ ชนิดของวัตถุดิบ ความเร็วรอบ และข้อกำหนดด้านความสะอาด
Rotary Airlock Valve จาก Aishin
AISHIN INDUSTRIAL มี Rotary Valve หรือ Rotary Feeder สำหรับควบคุมการระบายวัสดุผงและเม็ดจาก Hopper/Silo พร้อมทำหน้าที่เป็น Airlock ในระบบ Pneumatic Conveying โดย Rotor ภายในจะหมุนเพื่อจ่ายวัสดุจากด้านบนลงด้านล่างอย่างต่อเนื่อง พร้อมช่วยลดผลกระทบจากอากาศและความแตกต่างของแรงดันระหว่างสองด้านของวาล์วไปพร้อมกัน
จุดเด่นของ Rotary Valve จาก Aishin ได้แก่ Quantitative Discharge ที่ช่วยควบคุมการจ่ายวัตถุดิบให้สม่ำเสมอ การทำหน้าที่ Airlock กั้นอากาศระหว่าง Hopper/Silo กับสาย Pneumatic Conveying การออกแบบและผลิตตามมาตรฐานญี่ปุ่น (Japanese Standard) ความหลากหลายของรูปแบบและ Options ให้เหมาะกับชนิดของผง วัสดุ และสภาพการใช้งาน และประสบการณ์ด้าน Rotary Valve และงานผงมากกว่า 50 ปี
หากโรงงานของท่านกำลังออกแบบหรือพิจารณาเลือกอุปกรณ์สำหรับระบบลำเลียงวัตถุดิบด้วยลม สามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมหรือติดต่อ Aishin Industrial (Thailand) เพื่อขอคำปรึกษาในการเลือก Rotary Airlock Valve ให้เหมาะกับระบบของโรงงานได้

สามารถติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมหรือขอคำแนะนำได้ที่
Website: Aishin Industrial(Thailand) Co.,Ltd






